Investeerder Marc Coucke uit deze week stevige kritiek op bezoekersgedrag in het Belgische dierenpark Pairi Daiza. Hij waarschuwt dat onrespectvol gedrag risico’s oplevert voor dieren en personeel. De oproep zet het debat aan over toezicht en handhaving in drukke vrijetijdsparken. Het raakt ook aan digitalisering, privacy en de Europese regels die hiervoor gelden.
Menselijk gedrag vraagt ingreep
Coucke stelt dat niet de dieren, maar sommige bezoekers het grootste risico vormen. Het gaat om mensen die regels negeren, te dichtbij komen of storend gedrag tonen. Dat kan leiden tot stress bij dieren en incidenten met omstanders. Het park moet dan snel kunnen ingrijpen en duidelijk communiceren.
Volgens het managementvraagstuk draait dit om preventie, toezicht en handhaving. Duidelijke borden en meertalige pictogrammen helpen, maar bereiken niet iedereen. Drukte en impulsief gedrag vergroten de kans op overtredingen. Een combinatie van personeel, procedures en technologie kan de basis versterken.
Daarbij is de context Europees. Vrijetijdslocaties krijgen te maken met strengere kaders voor cameragebruik en data. De gevolgen van Europese digitalisering voor het bedrijfsleven zijn hier direct voelbaar. Bedrijven moeten veiligheid verhogen zonder de privacyregels te schenden.
“De diersoort waar we in Pairi Daiza het meest alert voor moeten zijn, is de mens,” zei Marc Coucke in een recent gesprek.
Slim toezicht als optie
Veel parken verkennen slimme camera’s en sensoren om risico’s vroeg te zien. Video-analyse kan patronen herkennen, zoals klimmen over hekken of lopen in verboden zones. Dit is software die beelden in real time scant op vooraf ingestelde situaties. Medewerkers krijgen dan een melding en kunnen gericht optreden.
Deze systemen werken vooral goed voor afgebakende regels. Denk aan virtuele lijnen waar je niet overheen mag of detectie van plotse samendromming. Ze zijn minder geschikt voor het beoordelen van intentie of emotie. Die interpretatie blijft mensenwerk en vraagt training voor personeel.
Ook zonder gezichtsherkenning kan techniek meerwaarde bieden. Object- en zoneherkenning volstaan vaak om gevaarlijk gedrag te zien. Dat beperkt de verwerking van persoonsgegevens. Zo blijft het toezicht doelgericht en proportioneel.
Privacy en Europese regels
Bij cameratoezicht gelden de AVG-vereisten: doelbinding, dataminimalisatie en beperkte bewaartermijnen. Transparantie is nodig via bordjes en een duidelijke privacyverklaring. Vooraf hoort een Data Protection Impact Assessment te bepalen of het nodig en proportioneel is. Beelden moeten versleuteld en goed afgeschermd worden opgeslagen.
Gezichtsherkenning is extra gevoelig omdat het biometrische gegevens verwerkt. Zonder strikte noodzaak en wettelijke basis is dat in de EU niet toegestaan. Anonieme of geaggregeerde analyses hebben daarom de voorkeur. Dat verlaagt risico’s voor bezoekers en het park.
De Europese AI-verordening (AI Act) treedt gefaseerd in werking, op het moment van schrijven tussen 2025 en 2026. Biometrische identificatie in publieke ruimten krijgt zware beperkingen. Hogere-risicosystemen vragen strikte documentatie, testen en menselijk toezicht. Vrijetijdsbedrijven doen er goed aan hier nu al op te anticiperen.
Bezoekersmanagement via apps
Naast camera’s kan een bezoekersapp gedrag sturen zonder te filmen. Pushmeldingen waarschuwen bij drukte of sluiten risicogebieden tijdelijk. Een live plattegrond met wachttijden spreidt bezoekers over het park. Zo neemt de kans op incidenten en stressmomenten af.
Technisch kan dit met Bluetooth-beacons of geofencing, die locatie-indicaties geven zonder precieze tracking. Kies dan voor privacyvriendelijke standaarden en lokale verwerking op het toestel. Vraag alleen toestemming die echt nodig is. Maak opt-out net zo makkelijk als opt-in.
Toegankelijkheid is essentieel voor brede naleving. Bied informatie in meerdere talen en met eenvoudige pictogrammen. Geef dezelfde instructies ook offline via schermen en borden. Zo bereikt de boodschap ook bezoekers zonder smartphone.
Transparant beleid werkt beter
Heldere huisregels en zichtbare aanwezigheid van medewerkers blijven de basis. Technologie ondersteunt, maar vervangt menselijk contact niet. Snelle interventieteams kunnen meldingen uit systemen vertalen naar actie op de vloer. Dat verhoogt de veiligheid zonder beladen sfeer.
Transparantie vergroot draagvlak bij bezoekers. Leg uit waarom regels bestaan en hoe data worden beschermd. Publiceer protocollen en evaluaties van incidenten, met geanonimiseerde cijfers. Dat toont dat het park leert en verbetert.
Europese toezichthouders, zoals de Gegevensbeschermingsautoriteit in België en de Autoriteit Persoonsgegevens in Nederland, raden dit ook aan. Zij benadrukken dat proportionaliteit en doelbinding grensverleggende technologie begrenzen. Wie daar rekening mee houdt, voorkomt boetes en reputatieschade. En belangrijker: het beschermt mensen én dieren.
Stappen voor veilige innovatie
Begin met een risicoanalyse per zone: waar is mens-diercontact het spannendst? Zet daar extra personeel, duidelijke looproutes en fysieke barrières in. Test vervolgens kleinschalig met video-analyse zonder gezichten. Meet wat het oplevert en pas bij.
Werk met privacy by design. Kies voor systemen die data lokaal verwerken en niet meer opnemen dan nodig. Stel bewaartermijnen kort in en log wie toegang heeft. Laat dit toetsen door een functionaris gegevensbescherming.
Betrek dierenwelzijnsexperts en beveiligingsprofessionals bij het ontwerp. Train medewerkers in kalme-escalatie en duidelijke uitleg aan bezoekers. Maak melden laagdrempelig, bijvoorbeeld via een QR-code of appknop. Zo groeit een cultuur waarin veiligheid en respect centraal staan.