In België laait het debat op over koopkracht en cultuurverschillen tussen regio’s. Journalist Isolde Van den Eynde reageert op uitspraken van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez over Wallonië. Het gesprek gaat niet alleen over politiek, maar ook over economie, innovatie en digitalisering. Dit raakt bedrijven, overheden en burgers in België en de Benelux, nu en op de lange termijn.
Kloof remt digitalisering België
Economische verschillen tussen regio’s werken door in technologie en digitalisering. Minder koopkracht en lagere investeringen remmen de uitrol van nieuwe systemen, zoals 5G en clouddiensten. Dat beïnvloedt ook de vraag naar digitale producten en de groei van startups. Zo kan een regionale kloof uitgroeien tot een digitale kloof.
In Wallonië loopt al jaren het programma Digital Wallonia om bedrijven te ondersteunen bij innovatie. In Vlaanderen spelen onder meer imec en VLAIO een vergelijkbare rol voor onderzoek en valorisatie. Zulke initiatieven helpen om data, AI en automatisering te laten landen bij het mkb. Maar hun effect is kwetsbaar bij slechtere lokale bestedingsruimte.
Voor het bedrijfsleven in Nederland en België is dit geen ver-van-mijn-bed-show. Leveranciers, toeleveringsketens en talent strekken zich uit over de landsgrenzen. Een ongelijk tempo in digitalisering vergroot integratierisico’s, bijvoorbeeld bij gezamenlijke data-uitwisseling of cloudmigraties. De gevolgen raken dus direct de Europese digitalisering en het regionale bedrijfsleven.
“Bouchez is geen ingebeelde zieke, er is minder koopkracht in Wallonië. Maar er is ook een andere cultuur.” — Isolde Van den Eynde
Cijfers vragen om duiding
Koopkracht en digitalisering zijn meetbaar, maar behoefte aan context is groot. Statistieken van bureaus zoals Statbel en Eurostat verschillen in methode en peiljaar. Zonder dezelfde basis zijn regio’s lastig te vergelijken. Beleidskeuzes werken bovendien met vertraging door, bijvoorbeeld via arbeidsmarkt en onderwijs.
Ook digitale ongelijkheid kent meerdere lagen. Toegang tot snel internet, betaalbare apparaten en digitale vaardigheden lopen niet altijd gelijk. Een regio kan goede netwerken hebben, maar weinig gebruik door lage inkomens. Andersom kunnen vaardigheden groeien, terwijl infrastructuur achterblijft.
Transparante datamodellen helpen beleid scherp te sturen. Denk aan dashboards die gebruik maken van geanonimiseerde indicatoren over connectiviteit, vaardigheden en innovatie-uitgaven. Hierbij gelden AVG-regels, zoals dataminimalisatie en versleuteling van persoonsgegevens. Zo blijft sturing op data mogelijk zonder privacy te schaden.
Invloed op tech-investeringen
Investeerders wegen regionale vraag en talentpool mee bij beslissingen. Een kleiner afzetgebied of krapper consumentenbudget maakt de businesscase voor platforms en abonnementsdiensten lastiger. Dat raakt schaalbare modellen in cloud, software en AI. Het kan ook leiden tot hogere kapitaalkosten en tragere groei.
Publieke programma’s moeten dan gerichter werken. Vouchers voor digitalisering, fiscale prikkels en incubators helpen vroege adoptie op gang te brengen. In België spelen onder andere Digital Wallonia en het federale AI4Belgium-netwerk een rol in kennisdeling. Samenwerkingen met kennisinstellingen, zoals universiteiten en imec, versterken die keten.
Voor grensregio’s met Nederland is samenwerking kansrijk. Denk aan gezamenlijke opleidingsprogramma’s voor data-analyse, cybersecurity en cloudbeheer. Ook gedeelde testbedden voor 5G en IoT kunnen kosten drukken. Dat versnelt innovatie, zelfs als lokale koopkracht tijdelijk achterblijft.
EU-wetgeving geeft richting
Europese regels vormen een gemeenschappelijke basis voor digitale markten. De AI-verordening (AI Act) introduceert risicoklassen en plichten voor aanbieders van algoritmen. De Digital Services Act (DSA) en Digital Markets Act (DMA) scherpen verantwoordelijkheden aan voor platforms en poortwachters. Dit zorgt voor duidelijkheid voor bedrijven in elke regio.
Tegelijk vraagt naleving om investeringen in compliance, data governance en documentatie. Voor kleinere spelers kan dat zwaar wegen, zeker in economisch zwakkere gebieden. Nationale loketten en EU-steun kunnen die last verlichten. Zo blijft de toegang tot de Europese digitale markt open voor het mkb.
Financiering komt niet alleen uit nationale potten. Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en herstelmiddelen worden digitale projecten meegedragen. Voorwaarden zijn streng, maar transparant. Dat sluit aan bij de Europese Digital Decade-doelen, zoals 80% digitale basisvaardigheden in 2030.
Werk en vaardigheden centraal
De kern blijft de arbeidsmarkt. Zonder voldoende digitale vaardigheden blijft technologie liggen op de plank. Omscholing en bijscholing zijn daarom cruciaal, van basis-IT tot data-ethiek. Daarbij helpt het als opleidingen aansluiten op lokale sectoren, zoals logistiek, zorg of maakindustrie.
Hybride werken en digitale tools vragen om andere bedrijfsculturen. Regio’s met traditioneler werkpatroon kunnen achterlopen in productiviteit en innovatie. Leidinggevenden spelen een sleutelrol bij adoptie van nieuwe systemen. Heldere doelen, training en ruimte voor experimenten verlagen drempels.
Beleid kan culturele verschillen niet wegpoetsen, maar wel sturen met prikkels en voorbeelden. Openbare diensten die digitaal én toegankelijk zijn, geven het goede signaal. Denk aan veilige digitale identiteiten, eenvoudige formulieren en ondersteuning aan de balie. Inclusie bevordert gebruik en vergroot draagvlak voor verdere digitalisering.