In Gent is in het Wintercircus een nieuw Tech Manifest gepresenteerd. Ondernemers, onderzoekers en bestuurders schetsen daarin wat nu nodig is voor digitale groei. Het plan wil tempo maken met AI, data en innovatie in de economie. Dit is relevant voor Europese digitalisering en de gevolgen voor het bedrijfsleven.
Manifest vraagt meer ambitie
Het document vraagt om meer snelheid bij proefprojecten en vergunningen. Het benadrukt publiek-private samenwerking rond testlocaties in zorg, energie en mobiliteit. Ook wil het heldere doelen voor toepassing van kunstmatige intelligentie, cloud en data-uitwisseling. Daarmee moet de kloof tussen onderzoek en praktijk kleiner worden.
De initiatiefnemers zetten in op open standaarden en interoperabiliteit. Open standaarden zijn afspraken die iedereen mag gebruiken, zodat systemen met elkaar kunnen praten. Dat moet leveranciersafhankelijkheid verkleinen en innovatie versnellen. Het Wintercircus wordt genoemd als plek waar partijen elkaar makkelijk kunnen vinden.
Verder vraagt het manifest om betere toegang tot data. Bedrijven en instellingen moeten data veilig kunnen delen, met privacy by design. Dat betekent dat beveiliging en dataminimalisatie vanaf het begin zijn ingebouwd. Zonder dat fundament loopt adoptie vast.
Tot slot legt het plan nadruk op schaal. Pilots slagen vaak, maar groeien niet door. Door gezamenlijke inkoop en gedeelde platforms kan dat wél. De oproep is om uitvoering centraal te zetten en niet nog een visie toe te voegen.
EU-regels sturen digitalisering
Het speelveld wordt bepaald door Europese regels. De AI-verordening (AI Act) geeft risicoklassen voor AI-systemen, met strengere eisen bij hoger risico. De Digital Services Act (DSA) en Digital Markets Act (DMA) leggen plichten op aan platforms en poortwachters. NIS2 verplicht meer organisaties tot betere cyberbeveiliging en meldplichten.
Voor organisaties betekent dit nieuwe processen en tooling. Denk aan datacatalogi, modeldocumentatie en impactbeoordelingen voor AI. Leveranciers moeten transparanter zijn over data, algoritmen en prestaties. Toezichthouders krijgen meer doorzettingsmacht, ook over landsgrenzen heen.
De AVG blijft de basis voor privacy. Dataminimalisatie, versleuteling en duidelijke grondslagen zijn verplicht. Het manifest haakt hierop in met voorstellen voor datadelen via veilige omgevingen. Europese dataspace-initiatieven kunnen daarvoor worden gebruikt.
De timing is belangrijk, op het moment van schrijven. Lidstaten werken aan nationale implementatie en handhaving. Bedrijven die nu voorbereiden, hebben straks minder frictie. Dat sluit aan bij het pleidooi voor voorspelbare regels en snellere doorlooptijden.
Talent en kennisbeleid
Zonder talent blijft technologie op papier. Het manifest vraagt om meer STEM-onderwijs en om- en bijscholing. Praktische modules over data, AI en cyber moeten in mbo, hbo en universiteit komen. Werkenden hebben micro-credentialing nodig: kleine, erkende leereenheden.
Ook arbeidsmigratie en erkenning van diploma’s komen aan bod. Snelle procedures voor knelpuntberoepen helpen start-ups en scale-ups. Benelux-afspraken kunnen grensoverschrijdend werken vergemakkelijken. Zo ontstaat één arbeidsmarkt voor digitale vaardigheden.
Samenwerking met onderzoeksinstituten versnelt toepassing. Denk aan imec voor chip- en sensortechnologie en Europese universiteiten voor AI. Living labs in zorg en industrie testen innovaties in de praktijk. De stap daarna is standaardisatie en uitrol.
Nederland en België kunnen hier samen optrekken. De Nederlandse AI Coalitie en Vlaamse initiatieven delen veel thema’s. Gezamenlijke leerlijnen en open leermateriaal verlagen kosten. Dat vergroot de impact per euro publiek geld.
Data en cyberveiligheid
Veilig datadelen is een randvoorwaarde. Het manifest wijst op dataruimtes met strikte toegang en logging. Een dataruimte is een afgebakende omgeving waar deelnemers data delen onder afgesproken regels. Encryptie, pseudonimisering en auditing horen daarbij.
Cloudkeuzes vragen aandacht. Europese soevereiniteit kan via Europese aanbieders of via soevereine opties bij grote clouds. Belangrijk is dat data-portabiliteit en exit-mogelijkheden contractueel vastliggen. Zo voorkom je lock-in en hoge overstapkosten.
NIS2 vergroot de verantwoordelijkheid van bestuurders. Besturen moeten cyberrisico’s actief beheren en trainen. Leveranciers in de keten vallen ook onder strengere eisen. Dit dwingt tot betere afspraken en certificering.
De AI-verordening deelt AI-toepassingen in risicoklassen in en stelt per klasse eisen aan data, transparantie en toezicht.
Tot slot is incidentrespons cruciaal. Oefenen met realistische scenario’s verkort hersteltijd. Sectorale informatie-uitwisseling helpt bij vroegtijdige waarschuwing. Dat verhoogt de weerbaarheid van het hele ecosysteem.
Financiering en inkoop
Slimme financiering versnelt adoptie. Het manifest pleit voor gerichte R&D-stimulansen en groeikapitaal. Europese middelen zoals Horizon Europe en IPCEI kunnen projecten opschalen. Nationale instrumenten, zoals VLAIO in Vlaanderen en WBSO in Nederland, vullen dit aan.
Publieke inkoop is een krachtige hefboom. Door innovatiegericht aan te besteden, krijgt nieuw bewijs sneller kans. SBIR-achtige trajecten (kleine opdrachten om te testen) verminderen risico. Heldere evaluatiecriteria zorgen dat kwaliteit voorop staat.
Standaarden en certificaten maken markten open. Als eisen gelijk zijn, kunnen oplossingen in meerdere landen worden gebruikt. Dat vergroot de afzetmarkt en drukt kosten. Open source kan helpen om basislagen te delen.
Durfkapitaal blijft een aandachtspunt. Meer fondsen in de scale-upfase voorkomen verkoop te vroeg. Pensioenfondsen kunnen via duidelijke kaders meedoen. Zo blijft waarde in de regio en groeit werkgelegenheid.
Wat nu nodig is
De richting is duidelijk, maar uitvoering is de toets. Het helpt om per thema doelen en termijnen vast te leggen. Denk aan aantal datasamenwerkingen, aantal getrainde professionals en aantal opgeschaalde pilots. Transparante rapportage houdt druk op de ketel.
Een kleine, slagvaardige regietafel kan knelpunten wegnemen. Daar zitten overheid, kennisinstellingen en bedrijven samen. Besluiten worden binnen weken genomen, niet binnen maanden. Dat is nodig om internationaal mee te blijven doen.
Regionale ankers zoals het Wintercircus geven vaart. Zij verbinden projecten, talent en kapitaal. Deelresultaten worden zichtbaar en deelbaar. Zo groeit vertrouwen en neemt adoptie toe.
Tot slot moeten regels doen wat ze beloven. Toezicht moet risico-gedreven zijn en werkbaar voor mkb. Heldere Europese kaders geven zekerheid over grenzen heen. Dat is de basis voor duurzame digitalisering in Nederland en België.