In Brussel heeft de nieuwe federale regering onder leiding van Bart De Wever haar akkoord gepresenteerd. Burgers en bedrijven vragen zich af wat dit betekent voor technologie, digitalisering en innovatie. De impact raakt ook Europese digitalisering en de gevolgen voor het bedrijfsleven in België en Nederland. Dit overzicht zet de belangrijkste punten en open vragen op een rij.
Digitale koers nog open
Het akkoord ligt er, maar de digitale uitwerking volgt in beleidsnota’s. Het gaat dan om de digitale overheid, cloudkeuzes en identiteitsmiddelen zoals eID en de app itsme. De federale overheidsdienst BOSA (Digital Transformation) speelt hierbij een centrale rol. De precieze prioriteiten zijn op het moment van schrijven niet publiek volledig uitgewerkt.
Voor infrastructuur kijkt de sector naar 5G, glasvezel en datacenters. Vergunningen, antennebeleid en ruimtegebruik bepalen of uitrol snel kan. De telecomtoezichthouder BIPT en regionale overheden zijn daarbij doorslaggevend. Nationale regels moeten aansluiten op Europese afspraken zoals de Gigabit Infrastructure Act.
Digitale overheidsdiensten vragen om goede koppelingen en duidelijke standaarden. Het once-only-principe houdt in dat de overheid data niet onnodig opnieuw opvraagt. De komende European Digital Identity Wallet (EUDI Wallet) onder eIDAS 2 moet grensoverschrijdende inloggen en ondertekenen makkelijker maken. De vraag is hoe bestaande oplossingen zoals itsme hiermee integreren.
Aansluiting op EU-regels
België moet het akkoord laten aansluiten op Europese wetgeving. Het gaat onder meer om de AI-verordening (AI Act), de Data Act en Data Governance Act. Ook de Digital Services Act (DSA) en de Digital Markets Act (DMA) gelden al, met toezicht bij nationale en Europese autoriteiten. Het kabinet moet bevoegdheden, budget en handhaving helder organiseren.
De AI Act treedt gefaseerd in werking vanaf 2025. Verboden AI-toepassingen verdwijnen als eerste; andere verplichtingen volgen per risicoklasse. Bedrijven hebben tijd nodig om systemen te inventariseren en documentatie op te bouwen. Heldere richtsnoeren en een aanspreekpunt helpen om vertraging en misverstanden te voorkomen.
Voor online platforms geldt de DSA met strengere regels voor moderatie, transparantie en risicoanalyses. Grote poortwachters vallen onder de DMA en moeten oneerlijke voordelen afbouwen. Nationale toezichthouders werken samen met de Europese Commissie voor consistente handhaving. Het federale beleid moet de rolverdeling en sancties duidelijk maken.
De AI-verordening classificeert AI-systemen naar risico en stelt eisen aan transparantie, menselijk toezicht en datakwaliteit.
Gevolgen voor innovatiebudget
Financiële prikkels bepalen de ruimte voor onderzoek en ontwikkeling. In België zijn instrumenten als de innovatieaftrek en de vrijstelling van bedrijfsvoorheffing voor onderzoekers belangrijk. De techsector let op eventuele aanpassingen of versimpeling van regels. Zeker voor startups en scale-ups in software, AI en halfgeleiders telt voorspelbaar beleid zwaar.
Kennisinstituten zoals imec in Leuven zijn sleutelspelers in Europese chip- en fotonica-projecten. Continuïteit in cofinanciering is cruciaal om mee te doen aan programma’s. Denk aan het Chips Joint Undertaking en IPCEI-micro-elektronica. Elk signaal over budget of prioriteiten werkt door in buitenlandse investeringsbeslissingen.
Ook voor Nederlandse bedrijven actief in België tellen deze keuzes mee. Benelux-samenwerking maakt grensoverschrijdende projecten eenvoudiger. Duidelijkheid over fiscale ondersteuning en subsidies helpt bij lange-termijnplanning. Onzekerheid remt investeringen in digitalisering en innovatie af.
Cybersecurity en NIS2 plichten
De NIS2-richtlijn verplicht essentiële en belangrijke entiteiten tot sterkere cyberbeveiliging. Sectoren als energie, zorg, transport, water en digitale infrastructuur vallen hieronder. België moet toezicht, meldplichten en sancties volledig verankeren in nationale regels. Het Centrum voor Cybersecurity België (CCB) is daarbij een kernspeler.
Organisaties moeten risico’s beheersen, leveranciers beoordelen en incidenten snel melden. Een eerste melding moet zonder onnodige vertraging volgen, met updates bij nieuw inzicht. Bestuurders krijgen expliciete verantwoordelijkheden voor cyberweerbaarheid. Training en aantoonbare processen, bijvoorbeeld ISO 27001, helpen bij naleving.
Voor kmo’s in ketens is de impact indirect maar reëel. Grote klanten eisen vaak bewijs van beveiligingsmaatregelen. Contracten leggen eisen vast voor patching, monitoring en encryptie. Tijdig plannen voorkomt verstoringen in leveringen of audits.
Publieke data en privacy
De AVG blijft het uitgangspunt voor alle gegevensverwerking. Dataminimalisatie, versleuteling en duidelijke doelen zijn verplicht. Gevoelige verwerkingen vragen een DPIA, een risico-analyse vooraf. Toezicht en boetes liggen bij de Gegevensbeschermingsautoriteit.
De Data Act en Data Governance Act stimuleren datadeling binnen en tussen sectoren. Europa werkt aan dataruimtes, zoals voor zorg en energie. In België speelt het eHealth-platform een rol bij veilige gegevensuitwisseling in de zorg. Heldere regels moeten innovatie mogelijk maken zonder privacy te schaden.
Identiteit en toegang blijven bouwstenen van digitale diensten. De Europese EUDI Wallet moet inloggen en tekenen over de grens simpeler maken. Afspraken over standaarden en interoperabiliteit zijn daarbij essentieel. Bestaande middelen zoals eID en itsme zullen hierop moeten aansluiten.
Wat bedrijven nu doen
Maak een regelgevingsroutekaart voor 2025 en verder. Inventariseer waar AI, data-uitwisseling en platformverplichtingen spelen. Bepaal wie verantwoordelijk is voor naleving en rapportages. Leg dit vast in beleid en audits.
Versterk het beveiligingsniveau met basismaatregelen. Denk aan patchbeleid, multi-factor-authenticatie en back-ups. Test het incidentresponsplan en oefen met leveranciers. Documenteer keuzes en risico’s voor NIS2-controles.
Breng datastromen en contracten in kaart onder de Data Act. Regel toegang, portabiliteit en exit-clausules bij cloud en SaaS. Kies leveranciers die Europese regels ondersteunen en data goed beveiligen. Zo blijft digitalisering doorgaan, ook terwijl het beleid verder wordt uitgewerkt.